મકર સંક્રાંતિ – ઉત્તરાયણ
પુષ્ટિમાર્ગ મકર સંક્રાંતિ સેવા ક્રમ, પતંગ કે પદ, ગેંદ ખેલવે કે પદ, ઉત્તરાયણ શ્રીનાથજી દર્શન, મકર સંક્રાંતિ ભાવ મહત્વ, ભોગી સંક્રાંતિ, મકર સંક્રાંતિ સામગ્રી માહિતી.
તિથી : પોષ સુદ પાંચમ
ભારતીય તિથી અને ઉત્સવોની ગણતરી સામાન્ય રીતે ચંદ્ર પર આધારિત હોય છે. પરંતુ, આજનો ઉત્સવ, મકર સંક્રાંતિ, સુર્ય પર આધારિત છે. સંક્રાંતિનો અર્થ છે પરિવર્તન-સંક્રમણ , જે સૂર્યના વર્ષભરમાં 12 રાશિઓ માં પ્રવેશ કરવાને સંદર્ભે છે. આથી 12 સંક્રાંતિઓ થાય છે, જેમાં ચાર મહત્વપૂર્ણ છે.
પુષ્ટિમાર્ગમાં, બે સંક્રાંતિઓને વધુ મહત્વ આપવામાં આવે છે – મકર સંક્રાંતિ અને મેષ સંક્રાંતિ. મેષ સંક્રાંતિ અંગ્રેજી મહિનામાં એપ્રિલમાં આવે છે. મકર સંક્રાંતિ દરમિયાન, સૂર્ય મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે અને દક્ષિણાયણ થી ઉત્તરાયણ માં જાય છે.
પુષ્ટિમાર્ગમાં, માન્યતા છે કે મકર સંક્રાંતિ દરમિયાન બે સંક્રાંતિઓ હોય છે. મકર સંક્રાંતિના પેલાના દિવસે ભોગી સંક્રાંતિ અને આજે યોગી સંક્રાંતિ.
ભોગી સંક્રાંતિ:
બધા જીવો – વૈષ્ણવો અલગ ભાવોથી પ્રભુની સેવા કરે છે. દાસ્ય ભાવ, સાખ્ય ભાવ, વાત્સલ્ય ભાવ, માધુર્ય ભાવ (જો કે દાસ્ય ભાવ સ્થાપિત થવા પછી જ બાકી ભાવોને હૃદયમાં ધારણ કરી શકાય છે). પ્રભુ શ્રી કૃષ્ણ વૈષ્ણવોની આ બધા ભાવોથી સેવા સ્વીકારે છે. તે બધા ભાવોના ભોગવાળા છે. તે ભોગી છે. આથી ભોગી સંક્રાંતિ.
યોગી સંક્રાંતિ:
પ્રભુએ દ્વારિકાલીલામાં ગૃહસ્થાશ્રમની પાલન કરી પછી પણ તે બધા આત્માઓમાં હોવાને કારણે બ્રહ્મચારી છે. તે યોગી છે. આથી આજે યોગી સંક્રાંતિ છે.
વ્રજ લીલા:
વ્રજમાં પ્રભુ, તેમના બાળ ભાવમાં, આજે તેમના મિત્રો સાથે રમવા જાય છે. તે તેમના મિત્રો અને ગોપીઓ સાથે પતંગ ઉડાવે છે. તે રમવાનું આનંદ લે છે
उड़ी उडावन लागे लाल ॥
सुंदर पथक बांध मनमोहन बाजत मोरनके ताल ॥१॥
काऊ पकरत कोऊ एंचत कोऊ देखत नैन विशाल ॥
આ કારણથી આજે પ્રભુ સેવા માં પ્રભુ સન્મુખ નવી ગેંદ ધરવામાં આવે છે. પતંગ ધરી શકાય છે. પ્રભુ સન્મુખ ગેંદ ખેલ ના પદ ગવાય છે. આજે પ્રભુ ને તલ ની સામગ્રી અવશ્ય ધરવામાં આવે છે. પ્રભુ ને વિશેષ રૂપ થી સાત ધાન્ય થી સિદ્ધ થયેલ ખીંચ એવં મીઠી ખીંચ ધરવામાં આવે છે.
શ્રીનાથજી દર્શન
